Görünür Kadınlar, Görünmez Engeller

Mart ayı geldiğinde kadınlar daha görünür oluyor. Panellerde, kampanya görsellerinde, ilham veren başarı hikâyelerinde… Ancak veriler bize başka bir şeyi gösteriyor: Görünürlük artarken eşitlik aynı hızda ilerlemiyor. Dünya Ekonomik Forumu’nun 2024 Küresel Cinsiyet Uçurumu Raporu’na göre ekonomik eşitliğin sağlanması için mevcut hızla 100 yılı aşkın bir süreye daha ihtiyaç var. Üst düzey liderlik rollerinde kadın oranı hala üçte bir seviyesinin altında...

Küresel ölçekte ücret farkı pek çok ülkede %15–20 bandında. Türkiye’de ise kadınların iş gücüne katılım oranı erkeklerin belirgin biçimde gerisinde ve yönetim kademeleri yükseldikçe bu fark daha da açılıyor. Yani kadınlar görünür; ama güç ve karar mekanizmaları söz konusu olduğunda engeller hala görünmez.

Bu engeller çoğu zaman açık ayrımcılık şeklinde değil, tasarım hatası şeklinde karşımıza çıkıyor. Kesintisiz kariyer varsayımı, 7/24 erişilebilirlik beklentisi, performans değerlendirmelerinde sonuçtan çok “üslubun” konuşulması, liderlik tanımının hala tek bir profile yakın durması… 

Araştırmalar kadınların performans geri bildirimlerinde erkeklere kıyasla daha fazla kişilik odaklı yorum aldığını, terfi süreçlerinde “hazır olma” kriterinin daha katı uygulandığını gösteriyor. Bakım sorumluluğunun büyük kısmı hala kadınların omzundayken, kariyer mimarisi bu gerçeği hesaba katmadan ilerliyor. Cam tavan metaforu artık yetersiz; çünkü sorun yalnızca yukarıda bir engel değil, yolun tamamına dağılmış görünmez bariyerler.

İK dünyası için asıl soru şu: Kadınları nasıl daha görünür yaparız değil; bu görünmez engelleri nasıl tasfiye ederiz? Çeşitlilik oranlarını raporlamak önemli ama yeterli değil. Ücret şeffaflığı sağlamak, terfi kriterlerini objektifleştirmek, esnekliği ayrıcalık olmaktan çıkarıp standartlaştırmak, liderlik tanımını yeniden yazmak zorundayız. “Kadınları güçlendirme” programları kıymetli; ancak sistem değişmiyorsa, yük yine kadının omzunda kalır. Gerçek eşitlik, bireyleri daha dayanıklı hale getirmekten değil, yapıları daha adil hale getirmekten geçer.

Bu ay kadınları alkışlamıyoruz. Görünmeyeni görünür kılmaya çalışıyoruz. Çünkü eşitlik bir iletişim dili değil; bir tasarım meselesi. Bir kampanya değil; bir yönetim kararı. Ve her şeyden önce bir adalet meselesi. Görünür kadınların önündeki görünmez engelleri konuşmadan, gerçek ilerlemeden söz edemeyiz.

Gülcan Çağlar Çalışkan 
Genel Yayın Yönetmeni