Sadece problem olduğunda bir koça başvurmayın!

Favorilere Ekle
Yönetici olmak kolay değil… Yükselmek için birçok şeyden ödün veriyoruz. Yükseldikçe sorumluluklarımız artıyor, sorumluluklarımız arttıkça üstümüzdeki baskı da artıyor. Bir de buna insan yönetimi eklendiğinde işimiz bir kat daha zorlaşıyor. Ancak hepsinin üstesinden gelmeyi başarıyoruz. Ama insanız; başarımız, birçok sorumluluğun arasında dengeyi her zaman bulabildiğimiz, çalışanlarımızı her zaman motive ederek, çevre ile ilişkilerimizde her zaman istediğimiz sonucu alabildiğimiz anlamına gelmiyor.

Birçok şirket bu konuya yatırım yaparak yöneticilerine profesyonel bir koçla çalışma fırsatı yaratıyor ve ihtiyaç duydukları alanlarda gelişmelerine yardımcı oluyor. Sonuç, yönetici ve yönetici adaylarının motivasyonu ve performansının artışı ile birlikte ekip moralinin de yükselmesi… 

Koçluk, alanında uzman bir kişinin birebir çalışma ile yönetici ve yönetici adaylarında var olan becerileri geliştirme, yeni becerileri kazandırarak geleceğe hazırlama süreci olarak tanımlanabilir. 

İşyerinde koçluk, geçmişi 30 yıldan az olan bir kavram... Profesyonel koçluk yöneticilerin liderlik performansını artırmak amacı ile yönetici ve profesyonel koç arasında geçen birebir gelişim prosesi olarak tanımlanabilir. Yani şirket dışından bir koçun, yöneticiye iş başında öğrenme ile liderlik becerilerini geliştirmede yardımcı olmasıdır profesyonel koçluk… 

Koçluk teriminin ilk kullanıldığı yıllarda yöneticiler problemli çalışanlarının davranış değişikliği için profesyonel koçtan yardım istiyorlardı. Yani koçluk davranış problemini çözmek için kullanılıyordu. Buna kısaca problem odaklı “Problemi çöz” koçluğu diyebiliriz. 90’ların sonundan itibaren koçluk çok daha pozitif bir anlam kazandı. Artık yöneticilerin bir koçla çalışması için mutlaka bir davranış problemi olması gerekmiyor. CEO’lar dahil olmak üzere tepe ve orta kademe yöneticiler yönetim becerileri ve kariyerlerini geliştirmek için profesyonel koçla çalışmayı tercih ediyor. Ayrıca birçok şirket yönetim kademesinde olmamakla birlikte potansiyeli yüksek yönetici adaylarına koçla çalışma imkânı tanıyor ve onları yönetim kademelerine hazırlıyorlar. Bu iki tür koçluk “pozitif koçluk” ya da “yüksek potansiyel koçluğu” olarak adlandırılıyor.

Profesyonel bir koç ile birebir çalışma yatırımının getirisi yönetim kademelerinde daha yüksek olur. 

Bir yöneticinin yönetim veya iletişim becerisindeki pozitif bir değişikliğin şirkete etkisi alt seviyedeki bir çalışandan çok daha fazladır. Bu nedenle profesyonel koçluk yaygın olarak yönetici ve yüksek potansiyelli yönetici adaylarının gelişiminde kullanılıyor. Alt seviyedeki çalışanların gelişimi, maliyeti profesyonel koçluğa göre daha düşük olan eğitimler ile sağlanabilir. 

Çalışan motivasyonu ve performansı açısından yönetici koçluğu önemli. 

Yöneticinin, performans ve gelişime açık yönleri konusunda personeline geribildirimde bulunması ve gelişim için destek vermesi gerekir. Ancak şunu hatırlayalım ki, yöneticinin başka işleri de var ve tüm işlerinin yanı sıra personeli ile çalışarak kapsamlı bir gelişim planı yapması çok gerçekçi değil. Ayrıca yönetici, gelişime açık yönleri tespit edebilir ancak uzmanlık alanı olmadığı için geliştirme konusunda personele hangi yöntemlerin yararlı olacağını bilmeyebilir. 

Bir de yöneticinin çalışanın kariyeri ve performansı üzerinde kontrol gücü olduğu için her iki tarafın da koçluk sürecinde objektifliği koruması zordur. Bu nedenle bazı yöneticiler, yüksek potansiyelli yönetici adaylarının gelişimi için bir koçtan yardım alma yoluna gidiyorlar ve profesyonel koç yöneticinin yaptığı koçluğu daha geniş kapsamlı olarak yönetici adına yapıyor. Zaten iyi bir koç yönetici adayının gelişimi için yöneticiyi de içine alan bir gelişim planı yapacaktır. 

Şirketler bir koçluğu diğerine tercih etmektense çalışanın gelişimi için ikisini de destekliyor. Profesyonel koçun üst kademe yöneticilere katkısının en çok olduğu konulardan biri de objektif geribildirim... Organizasyonlarda, üst kademelerde ortam daha politik hale gelir ve üst kademe yöneticilerin dışarıdan aldığı geribildirim azalır. Profesyonel koçlar, objektifliği koruyup daha az politik olacağı için birlikte çalıştığı yöneticiye geri bildirim vermesi kolaydır. 

Koçluk yapan ya da yapmak isteyen kişinin belli yetkinlik ve becerilere sahip olması gerekir. 

Örneğin, insan psikolojisine ilgi duyarak bu alanda kendini yetiştirmesi, birebir çalışma ile bir başkasının gelişimine katkıda bulunmaktan haz duyması gerekir. Koçluk için gerekli yetkinlik ve beceriler eğitim ile kazandırılabilir. 

Profesyonel koç ile çalışmanın sonuç getirmemesinin organizasyonel ve bireysel nedenleri vardır. 

Bu durumlarda profesyonel koçun kullanılmamasını tavsiye ediyoruz. Bazı şirketler kişiyi işten çıkarma aşamasında son şans olarak profesyonel koç ile çalışmasını sağlayalım, bu da sonuç vermezse işten çıkaralım diyor. Koçluk, gelişimi hedefleyen bir süreç. Gözden çıkarılmış biri için profesyonel koçluğun kullanılmasını tavsiye etmem. Şirket birleşmesi, şirketin satılması, yoğun işten çıkarmalar gibi kaotik durumlarda da profesyonel koçluğu tavsiye etmiyorum. Bunun yanı sıra şirket kültürü ve şirket içi sponsorlar (İK ve üst yönetim) koçluğu desteklemiyorsa, şirkette oldukça negatif politik bir ortam var ise koçluk yine yararlı olmaz. Hemen şunu belirteyim ki politika her şirkette var ancak bazı şirketlerde zarar verecek boyuttadır. Bu tür bir şirket kültüründe bireyin gelişim çabası sonuç vermeyebilir. 

Bir de bireyden kaynaklanan özel durumlarda koçluk yararlı olmayabilir: Koçluk yapılan kişi hayatının oldukça zor bir döneminden geçiyor ve kişisel problemler yaşıyor olabilir. Böyle bir durumda olayların normale dönmesini beklemek daha akıllıcadır. Bir de koçluğun başarıya ulaşabilmesi için kişinin çevreden geribildirim almaya hazır ve istekli olması, gelişim için risk alabilmesi ve değişikliğe istekli olması gerekir. 

Büyük bir şirkette çalışan bir müşterim (şimdilik ona Bill diyelim) sanırım güzel bir başarı hikayesi: Bill son derece başarılıydı ve bir üst yöneticisi de Bill’in performansından çok memnundu. Ancak Bill’in altında çalışan diğer yöneticiler son derece rahatsızdı. Hepsi tecrübeli ve işlerini iyi bilen kişilerdi ancak Bill başarılarını ödüllendirmiyor ve kontrolcü bir yönetim tarzı sergiliyordu. Bill kendisine bağlı yöneticilerle ilişkilerini geliştirmek için benimle çalışmaya başladı. 

Önceleri “Ben oldukça başarılıyım, aslında koça ihtiyacım yok” derken bir süre sonra aramızda güven bağı oluştu. Bill’in 360 derece değerlendirme sonuçlarını inceledim, ona bağlı çalışanlar ve yöneticisinden geribildirim aldım, birkaç psikolojik test uyguladım ve hepsinin sonucunu Bill ile paylaştım. Bill rakam odaklı bir profesyonel olduğu için geribildirimi mümkün olduğunca matematiksel olarak anlattım.

Birlikte çalışmamız sırasında Bill aslında gereğinden fazla çalıştığını fark etti ve kendisine iki hedef belirledi. Altındakilere daha fazla yetki vermek ve daha yakın iletişim kurmak… Bill ile birlikte her iki haftada bir çalışarak, yöneticisi ve çalışanları ile yaptığım aylık görüşmeler ile de gelişmeyi izledim. Ancak hatırlıyorum ki yönetici ve çalışanlar ile yapılan görüşmeler Bill’in kaydettiği ilerleme konusunda bilgi almak içindi, Bill ile ne yaptığımıza dair bilgi vermek için değil... 

Çalışmanın sonucunda bir gelişim planı hazırlayarak Bill’in yöneticisine sunduk. Bill istediği gelişmeyi elde etti, çalışanlarının motivasyon artışı ve yönetim becerisindeki ilerleme ile kendisini bir üst pozisyona hazırlamayı başardı. 

Bazı şirketler bir yönetici ile problem yaşadıklarında plansız olarak birdenbire koçluk konusunun içine düşüveriyor. 

“Problemli kişiler koç ile çalışır” imajı şirkete yerleştiğinde de koçluğu yüksek potansiyelli yönetici adayları ve üst düzey yöneticilerin gelişimi için kullanmak imkânsız hale geliyor. Kimse kendisini problemli biri ile özdeşleştirmek istemiyor. Koçluk, şirkette geleceği parlak yönetici adayları ile başlar ise pozitif bir imaj kazanır ve herkes koçluğa olumlu bakar. Bir de şirketler bir koçla çalışmadan önce yüksek potansiyelli yönetici adaylarını ve onlardan gelecekte neler beklendiğini belirlemeli. 

Profesyonel koç ile çalışmak yönetici ve yönetici adayları için büyük bir fırsat, ancak başarı için istek, sistemli çalışma ve şirketin desteği gerekiyor.